พลังงานก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน
พลังงานก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน พิมพ์ อีเมล

 

ข้อมูลสำหรับนักลงทุน

  • ข้อมูลเทคโนโลยี

    ก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน (Coal Bed Methane) เกิดจากกระบวนการเกิดถ่านหิน (Coalification) ทำให้เกิดการสะสมตัวของไฮโดรคาร์บอนในสภาพของก๊าซภายในโครงสร้างของถ่านหิน ซึ่งก๊าซที่เกิดในชั้นถ่านหินจะมีสัดส่วนของก๊าซมีเทน (CH4) สูงถึง 99 เปอร์เซ็นต์ เมื่อมีการทับถมกันเป็นเวลานานที่ระดับความลึกมากขึ้นอิทธิพลของความร้อนและความกดดันภายในเปลือกโลกทำให้ถ่านหินลิกไนต์ถูกแปรสภาพเป็นถ่านหินชนิดซับบิทูมินัส บิทูมินัส และแอนทราไซต์ตามลำดับ ทำให้เกิดก๊าซมีเทนเพิ่มมากขึ้น แต่ถ่านหินชนิดที่ดีที่สุดที่ให้ก๊าซมีเทนคือ ถ่านหินบิทูมินัส และพบว่าถ่านหินที่เพิ่งเกิดไม่สามารถให้ก๊าซมีเทนได้ ส่วนถ่านหินที่มีอายุมากก๊าซมีเทนก็จะหนีหายไป ดังรูปแสดงความสัมพันธ์ของก๊าซมีเทนในถ่านหินแต่ละชนิด ในถ่านหินแต่ละชนิด ก๊าซมีเทนที่เกิดขึ้นจะสะสมตัวและกักเก็บอยู่ในช่องว่าง (Micropore) ในเนื้อถ่านหิน ดังรูปแสดงลักษณะการสะสมตัวของก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน โดยจะมีแรงดันของน้ำในรอยแตกกดดันไว้ ส่วนปริมาณก๊าซมีเทนในถ่านหินจะขึ้นอยู่กับ ส่วนประกอบ อายุ สภาพแวดล้อมการกำเนิดภายใต้ความร้อนและความกดดันใต้ผิวดิน

 

รูปแสดงความสัมพันธ์ของก๊าซมีเทนในถ่านหินแต่ละชนิด
รูปแสดงความสัมพันะของก๊าซมีเทนในถ่านหินแต่ละชนิด
รูปแสดงลักษณะการสะสมตัวของก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน
รูปแสดงลักษณะการสะสมตัวของก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน

เนื่องจากประเทศไทยมีความต้องการใช้ก๊าซมากขึ้น จึงต้องนำก๊าซที่มีอยู่ในธรรมชาติมาใช้ให้ประโยชน์ และเพื่อลดปัญหาเรื่องของดุลการค้าที่เนื่องมาจากการนำเข้าก๊าซจากต่างประเทศ อีกทั้งแหล่งถ่านหินบางแหล่งก็อยู่ในระดับลึกไม่สามารถทำการเปิดเหมืองได้ ซึ่งในแหล่งดังกล่าวอาจจะนำก๊าซมีเทนที่มีอยู่มาใช้ประโยชน์ได้ ในปัจจุบันได้มีการพัฒนาการนำก๊าซมีเทนจากถ่านหินมาใช้ประโยชน์ในประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศอื่นๆ เช่น อินเดีย, ออสเตรเลีย และจีน โดยเฉพาะประเทศอินโดนีเซียได้มีการพัฒนานำก๊าซมีเทนขึ้นมาใช้ ซึ่งพบว่ามีปริมาณสำรองถึง 337 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต สำหรับประเทศไทยขณะนี้ได้ดำเนินการโครงการสำรวจก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน โดยกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กระทรวงพลังงาน เพื่อหาปริมาณสำรองและวิเคราะห์คุณสมบัติของของก๊าซมีเทนในชั้นถ่านหิน โดยจะมีการศึกษาผลกระทบของสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปด้วย เช่น การจัดการระบบน้ำที่ได้จากกระบวนการผลิต ผลกระทบด้านการวางท่อส่งก๊าซ และโรงงานไฟฟ้า

กระบวนการผลิตก๊าซมีเทนจากชั้นถ่านหิน สามารถทำได้โดยทำการเจาะในลักษณะเดียวกันกับการเจาะบ่อน้ำบาดาลลึกไปจนถึงชั้นถ่านหิน หลังจากนั้นจึงสูบน้ำบาดาลขึ้นมาเพื่อช่วยลดแรงดันในแหล่งกักเก็บของก๊าซมีเทน เมื่อความดันอยู่ในระดับเหมาะสม ก๊าซมีเทนก็จะไหลออกจากชั้นถ่านหิน โดยอัตราการไหลจะขึ้นอยู่กับปริมาณสำรองของก๊าซที่มีอยู่ และส่วนประกอบของเนื้อถ่านหิน หลังจากนั้นนำมาผ่านกระบวนการแยกก๊าซออกจากน้ำ จึงสามารถนำก๊าซมีเทนไปใช้เป็นเชื้อเพลิงต่อไปได้ ก๊าซมีเทนที่ได้จากชั้นถ่านหินสามารถนำขึ้นมาใช้เป็นเชื้อเพลิงเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า และใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ ได้ ซึ่งเป็นแนวทางหนึ่งที่จะช่วยลดปัญหามลภาวะทางด้านสิ่งแวดล้อม ในกรณีที่นำก๊าซมาใช้เป็นเชื้อเพลิงแทนการใช้ถ่านหินโดยตรง เนื่องจากก๊าซมีเทนเป็นเชื้อเพลิงที่ค่อนข้างบริสุทธิ์ และจะเป็นการนำทรัพยากรที่มีอยู่ในระดับลึกขึ้นมาใช้ประโยชน์ได้อย่างสูงสุด

  •  ข้อมูลสนับสนุนในการลงทุน
    • ศักยภาพ
      ในปัจจุบันคาดว่าก๊าซมีเทนสะสมอยู่ในแหล่งถ่านหินหลายแหล่งทั่วทั้งประเทศ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะมีอยู่ในแหล่งถ่านหินทุกแหล่ง โดยสามารถดูได้จาก แผนที่แสดงแหล่งสะสมตัวของก๊าซมีเทนในถ่านหิน ถ่านหินที่ให้ก๊าซจะต้องมีความลึกอยู่ในช่วง 150 เมตร ถึง 1,500 เมตรและจะต้องมีน้ำบาดาลอยู่ในชั้นถ่านหินด้วย ก๊าซมีเทนที่ผลิตได้จากชั้นถ่านหินในประเทศไทยทั้งแหล่งบนบกและในอ่าวไทย พบว่ามีปริมาณสำรองโดยประมาณ 12 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต

 


แผนที่แสดงแหล่งสะสมตัวของก๊าซมีเทนในถ่านหิน

ประชาชนทั่วไป/นักศึกษา